02/11/2026
Η Εθνική Λυρική Σκηνή παρουσιάζει για πρώτη φορά στην ιστορία της τον Ορφέα του Κλάουντιο Μοντεβέρντι, σε μια νέα συναρπαστική σκηνοθεσία του κορυφαίου εικαστικού καλλιτέχνη Ουίλλιαμ Κέντριτζ και ενορχήστρωση για σύγχρονα όργανα του Νίκο Μιούλυ. Ο Ορφέας –μια μεγάλη διεθνής συμπαραγωγή της ΕΛΣ με το Φεστιβάλ Γκλάιντμπορν και τη Μητροπολιτική Όπερα της Νέας Υόρκης– εγκαινιάζει τη σεζόν 2026/27, από τις 30 Οκτωβρίου έως και τις 14 Νοεμβρίου 2026, στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος, σε μουσική διεύθυνση του Κωνσταντίνου Τερζάκη. Η παραγωγή υλοποιείται με τη στήριξη της δωρεάς του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) για την ενίσχυση της καλλιτεχνικής εξωστρέφειας της ΕΛΣ.
Η πρώτη παρουσίαση της παραγωγής τον περασμένο Ιούνιο στο Φεστιβάλ του Γκλάιντμπορν απέσπασε ιδιαίτερα θερμή υποδοχή από κοινό και κριτικούς. Η κορυφαία βρετανική εφημερίδα The Guardian έκανε λόγο για την «εκρηκτική δημιουργικότητα» του Ουίλλιαμ Κέντριτζ, η σκηνοθετική-εικαστική προσέγγιση του οποίου «ζωντανεύει» τη μουσική του Μοντεβέρντι. Παράλληλα, ο κυριακάτικος Observer έκανε λόγο για μια εικαστική γλώσσα «πλούσια, τολμηρή, αντιπαραθετική και εμμονική», προσθέτοντας ότι «ο συγκεκριμένος καλλιτέχνης δεν ήταν ποτέ πιθανό να περιοριστεί σε έναν δευτερεύοντα ρόλο. Αντίθετα, καταπιάνεται με όλη του τη δύναμη με το αριστούργημα του Μοντεβέρντι».
Η τόλμη της καλλιτεχνικής προσέγγισης του Κέντριτζ συνομιλεί με την ίδια τη φύση του έργου, το οποίο από την πρώτη του παρουσίαση υπήρξε ένα έργο ριζοσπαστικό για την εποχή του. Ο Ορφέας του Κλάουντιο Μοντεβέρντι πρωτοπαρουσιάστηκε το 1607 στη Μάντοβα και θεωρείται σημείο αναφοράς στην ιστορία της μουσικής, καθώς σηματοδοτεί τη γέννηση της όπερας ως ολοκληρωμένης δραματικής τέχνης. Αν και τυπικά δεν είναι η πρώτη όπερα που γράφτηκε, κατέχει εξέχουσα θέση στην ιστορία της δυτικής μουσικής, καθώς βρίσκεται στο σημείο σύγκλισης της ύστερης Αναγέννησης και του πρώιμου Μπαρόκ. Ο Μοντεβέρντι, μέσα από το λιμπρέτο του Αλεσσάντρο Στρίτζο, δημιουργεί ένα νέο έργο όπου ο λόγος, η μουσική και η δράση συνδέονται σε ένα ενιαίο εκφραστικό σύστημα, συνδυάζοντας την απλότητα της δομής με μια πρωτοφανή εκφραστική πυκνότητα. Μέσα από τα ρετσιτατίβι, τις άριες, τα χορωδιακά και τα ορχηστρικά μέρη, ο Μοντεβέρντι πλάθει ένα μουσικό σύμπαν, με τον λόγο και τη μουσική να λειτουργούν αδιαχώριστα, υπηρετώντας με μοναδική αμεσότητα την ιστορία. Η περίφημη άρια «Possente spirto», κορυφαία στιγμή της όπερας, αποτυπώνει τη δύναμη της μουσικής ως μέσου πειθούς και συγκίνησης, αποκαλύπτοντας ταυτόχρονα την τεχνική και εκφραστική δεξιοτεχνία του πρωταγωνιστή.
Στο επίκεντρο του έργου βρίσκεται ο ίδιος ο μύθος του Ορφέα, μια ιστορία όπου ο έρωτας, η απώλεια και η δύναμη της τέχνης συναντώνται με τον θάνατο. Η υπόθεση ξεκινά στις πεδιάδες της Θράκης, μέσα σε μια ατμόσφαιρα χαράς. Ο Ορφέας και η Ευρυδίκη γιορτάζουν τον γάμο τους, περιτριγυρισμένοι από νύμφες και βοσκούς, όταν η είδηση του ξαφνικού θανάτου της Ευρυδίκης μετατρέπει βίαια τη γιορτή σε θρήνο. Ο Ορφέας αρνείται να αποδεχθεί την απώλεια και αποφασίζει να κατέβει στον Άδη, διεκδικώντας την επιστροφή της αγαπημένης του από τον κόσμο των νεκρών. Στις πύλες του Κάτω Κόσμου, η μουσική γίνεται το μοναδικό του όπλο, καθώς με το τραγούδι του καταφέρνει να αποκοιμίσει τον Χάροντα και στη συνέχεια να πείσει τις θεότητες του Άδη να του επιστρέψουν την Ευρυδίκη. Ο Πλούτωνας, ο άρχοντας του Κάτω Κόσμου, τελικά υποχωρεί, θέτοντας όμως έναν όρο: ο Ορφέας δεν πρέπει να κοιτάξει πίσω του μέχρι να επιστρέψει στον κόσμο των ζωντανών. Η αμφιβολία, ο φόβος και η αγωνία τον κατακλύζουν. Λίγο πριν ολοκληρωθεί η επιστροφή, γυρίζει το βλέμμα του προς την Ευρυδίκη κι έτσι τη χάνει για πάντα. Επιστρέφοντας στη Θράκη, ο ήρωας βυθίζεται στην απελπισία, μέχρι την εμφάνιση του Απόλλωνα, ο οποίος τον καλεί να υπερβεί τον επίγειο πόνο και να ανέλθει μαζί του στους ουρανούς.
Η ιδέα της διαρκούς μεταμόρφωσης επεκτείνεται και στον ίδιο τον σκηνικό χώρο, ο οποίος λειτουργεί ως ένας ακόμη τόπος δημιουργίας και μνήμης. Η σκηνική εικόνα, σχεδιασμένη από τη Σαμπίν Τώυνισσεν, μετατρέπεται σε ένα εργαστήριο καλλιτεχνών, όπου πραγματικά αντικείμενα –σκάλες, καρέκλες, γραφεία, τετράδια, χαρτιά και μεγάφωνα– συνυπάρχουν με προβολές των σχεδίων του Κέντριτζ. Η χορογραφία του Γκρέγκορυ Μακόμα προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο στην πολυμεσική σκηνική γλώσσα της παραγωγής. Η κίνηση δεν λειτουργεί ως διακοσμητικό στοιχείο, αλλά ως ένας διαφορετικός τρόπος αφήγησης.
Τη δημιουργική ομάδα συμπληρώνουν η Γκρέτα Χόιρις στα κοστούμια, ο Ουρς Σαίνεμπαουμ στους φωτισμούς και ο Γιάνους Φουσέ στο βίντεο. Την Ορχήστρα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής διευθύνει ο ανερχόμενος αρχιμουσικός Κωνσταντίνος Τερζάκης, στην έβδομη συνεργασία του με την ΕΛΣ, μετά τις όπερες Μποέμ και Κάρμεν, τη συναυλιακή παρουσίαση της όπερας Flora mirabilis, τα μπαλέτα Κοππέλια και Κάρμεν και την Τελετή Απονομής των International Opera Awards 2025. Τη Χορωδία της ΕΛΣ έχει προετοιμάσει ο Αγαθάγγελος Γεωργακάτος.
Την ενορχήστρωση του έργου για σύγχρονα όργανα υπογράφει ο διακεκριμένος Αμερικανός συνθέτης και ενορχηστρωτής Νίκο Μιούλυ. Η ενορχήστρωση παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην Όπερα Σάντα Φε του Νέου Μεξικού το 2023, υπό τη διεύθυνση του Χάρρυ Μπίκετ, και θα χρησιμοποιηθεί και στην παρουσίαση της παραγωγής στη Μητροπολιτική Όπερα της Νέας Υόρκης. Το έργο του Μιούλυ εκτείνεται από την ορχηστρική και σκηνική μουσική και τη μουσική δωματίου έως τη θρησκευτική μουσική. Έχει λάβει σημαντικές αναθέσεις από τη Μητροπολιτική Όπερα, το Κάρνεγκι Χολ, τη Φιλαρμονική του Λος Άντζελες και άλλους κορυφαίους μουσικούς οργανισμούς, ενώ έχει συνεργαστεί με σημαντικούς καλλιτέχνες και χορογράφους από διαφορετικά πεδία.
Για τον Ορφέα η Εθνική Λυρική Σκηνή έχει εξασφαλίσει ένα εξαιρετικό καστ καταξιωμένων Ελλήνων πρωταγωνιστών. Τον ρόλο του τίτλου θα ερμηνεύσει ο καταξιωμένος τενόρος Χρήστος Κεχρής, ο οποίος από το 2009 έχει ερμηνεύσει πολυάριθμους ρόλους στην ΕΛΣ. Πρόσφατη αξιοσημείωτη συμμετοχή του ήταν στην παραγωγή Viva la mamma! της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ. Τους ρόλους της Μουσικής και της Ευρυδίκης θα ερμηνεύσει η αναγνωρισμένη υψίφωνος Μαρία Κωστράκη. Έχει σημαντική παρουσία σε όπερες και συναυλίες σε μεγάλα θέατρα και φεστιβάλ του εξωτερικού, μεταξύ άλλων στην Όπερα Δωματίου του Μονάχου, την Κρατική Όπερα της Νυρεμβέργης και το Θέατρο του Σπολέτου. Τον ρόλο της Αγγελιαφόρου θα ερμηνεύσει η διακεκριμένη Ελληνίδα μεσόφωνος Μαίρη-Έλεν Νέζη, η οποία έχει διαγράψει σημαντική διεθνή σταδιοδρομία, με περισσότερους από σαράντα πρωταγωνιστικούς ρόλους σε κορυφαία λυρικά θέατρα της Ευρώπης, της Αμερικής και της Ασίας, καθώς και αξιόλογη πορεία στη δισκογραφία. Στην ΕΛΣ έχει ξεχωρίσει, μεταξύ άλλων, στον απαιτητικό ομώνυμο ρόλο της όπερας Η φόνισσα. Πρωταγωνιστούν Μαρία Μητσοπούλου, Μάριος Σαραντίδης, Θεοδώρα Μπάκα, Πέτρος Μαγουλάς, Γιάννης Καλύβας, Σωτήρης Τριάντης, Άγγελος Κυδωνιεύς, Γιώργος Παπαδημητρίου, Νίκος Κοτενίδης.
